تركيب عمومى جهان از نظر قرآن : سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمَّا لا يَعْلَمُونَ پاك است از پيرايهء هرگونه نياز و نقصان ساحت قدس آفريدگار كه تمامى تركيبات جهانرا بيافريد ( جهان ماده بجز تركيب و در نتيجه نيازمندى چيزى نيست ) از روئيدنيهاى روى زمين « اعم از نباتات و حيوانات كه عموما سر از گريبان خاك برون آورده‌اند » و از خود انسانها و از آنچه نميدانند . آرى تركيبات جهان ماده در انحصار دانسته‌هاى بشر نيست ، تا بتواند آخرين مرز تركيب را از اجزاء شناخته‌شدهء اتم معرفى كند - بشر از اجزاء اصلى تركيبى ماده بى خبر است ، و با اين ناآگاهى چنان ادعاهائى از او پذيرفته نيست - و در حقيقت دانسته‌هاى بشر در جنب مجهولاتش همچون قطره و درياست . وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ « 1 » . همه چيز حداقل از دو جزء مركب است ، و هر ماده‌اى منتهى به دو جزء مىشود

--> ( 1 ) - زوجين بر خلاف پندار عاميانه تنها نر و مادّه نيست ، بلكه بمعنى جفت است ، يعنى دو چيز همتا ، و جهت اين‌هم كه نر و ماده را زوجين گويند نيز از لحاظ همتائى آن‌دو است ، و در بسيارى از آيات قرآنى كه لفظ زوج و زوجين ياد شده است نمىتوان به معنى نر و ماده گرفت ، مثل قوله تعالى : احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ - كه برحسب گواهى آيات بعد بمعنى « ازواج » پيروان ستمكارانند كه با آنان زوجيّت و همراهى دارند . نگارنده در آيه مورد بحث مدعى نيست كه مقصود از زوجين تنها ساده‌ترين جزء تركيبى ماده باشد ، بلكه از عموم لفظ « كل شىء » كوچكترين جزء ماده را نيز مشمول آيه ميداند ، و خلاصه سخن اينست كه : چيز - زوجين است ، و چيزى كه ( ماده ) حداقل مركب از دو جزء نباشد هرگز وجود ندارد .